ناخن‌های سگ و گربه فقط یک موضوع ظاهری نیستند؛ طول نامناسب آن‌ها می‌تواند بر راحتی راه رفتن، سلامت پنجه‌ها و حتی میزان استرس حیوان تأثیر بگذارد. با این حال، هر ناخنی الزاماً به کوتاه کردن نیاز ندارد. هدف، حفظ طول مناسب ناخن با توجه به گونه، سن، فعالیت و شرایط هر حیوان است؛ نه کوتاه کردن افراطی آن.
چرا کوتاه کردن ناخن سگ و گربه اهمیت دارد؟
وقتی ناخن بیش از اندازه رشد می‌کند، احتمال گیر کردن به فرش و پارچه، شکستگی و خونریزی افزایش می‌یابد. در سگ‌ها، ناخن‌های بسیار بلند ممکن است نحوه قرار گرفتن پنجه روی زمین را تغییر دهند و راه رفتن را ناراحت‌کننده کنند. در موارد شدید، ناخن به سمت پوست یا بالشتک پنجه خم می‌شود و ممکن است زخم و التهاب ایجاد کند.
- کاهش خطر شکستگی و گیر کردن ناخن: به‌ویژه هنگام بازی یا دویدن.
- حفظ راحتی حرکت: جلوگیری از تماس آزاردهنده ناخن‌های بیش‌ازحد بلند با سطح زمین.
- پیشگیری از فرو رفتن ناخن در پنجه: اهمیت ویژه در ناخن‌های جانبی سگ و بعضی گربه‌های کم‌تحرک و سالمند.
- کاهش خراش‌های ناخواسته: در برخی حیوانات خانگی، کوتاه کردن نوک تیز ناخن می‌تواند خراش روی پوست یا لوازم خانه را کمتر کند.
نشانه‌های بلند شدن ناخن در سگ
یکی از علامت‌های رایج، شنیده شدن صدای تق‌تق ناخن روی کف سفت هنگام راه رفتن است. تماس دائمی نوک ناخن با زمین در وضعیت ایستاده، گیر کردن مکرر در فرش، تغییر حالت قرار گرفتن پنجه یا شکستن ناخن نیز می‌تواند نشانه نیاز به بررسی باشد. البته شکل پنجه و نیاز به کوتاهی در همه نژادها یکسان نیست.
ناخن جانبی (Dewclaw) را فراموش نکنید. این ناخن معمولاً به‌خوبی با سطح زمین تماس ندارد و ممکن است بدون فرسایش طبیعی بیش از اندازه رشد کند.
آیا گربه هم به کوتاه کردن ناخن نیاز دارد؟
گربه‌ها با پنجه‌کشیدن روی اسکرچر و رفتارهای طبیعی خود از ناخن مراقبت می‌کنند، اما این کار همیشه جای بررسی و کوتاهی نوک تیز ناخن را نمی‌گیرد. گربه‌های داخل خانه، گربه‌های سالمند، دارای آرتروز یا کم‌تحرک ممکن است بیشتر به کمک نیاز داشته باشند. ناخن‌هایی که به پارچه گیر می‌کنند، بیش از حد خمیده‌اند یا به بالشتک نزدیک می‌شوند باید بررسی شوند.
در گربه، با فشار بسیار ملایم بر بالشتک انگشت می‌توان ناخن را بیرون آورد و فقط نوک تیز آن را در صورت نیاز کوتاه کرد. برداشتن جراحی پنجه یا «Declawing» جایگزین کوتاهی ناخن نیست و نباید با این مراقبت ساده اشتباه گرفته شود.
هر چند وقت یک‌بار ناخن سگ و گربه را کوتاه کنیم؟
سگ: در بسیاری از سگ‌ها بررسی و کوتاهی تقریبی هر ۳ تا ۴ هفته کافی است؛ ولی سگ‌های کم‌تحرک ممکن است زودتر نیاز پیدا کنند و بعضی سگ‌هایی که روی سطوح زبر راه می‌روند، دیرتر.
گربه: برای بسیاری از گربه‌های خانگی، بررسی ناخن هر ۲ تا ۴ هفته مناسب است. برخی گربه‌ها ممکن است فاصله کوتاه‌تر یا بلندتری نیاز داشته باشند.
این بازه‌ها قانون ثابت نیستند. تصمیم نهایی باید بر اساس طول واقعی ناخن، وضعیت پنجه و تحمل حیوان باشد.
روش صحیح و ایمن کوتاه کردن ناخن در خانه
- ابزار مناسب آماده کنید: ناخن‌گیر مخصوص حیوانات، تشویقی مورد علاقه، نور مناسب و در صورت امکان پودر بندآورنده خونریزی.
- حیوان را به لمس پنجه عادت دهید: در چند نوبت کوتاه، لمس ملایم پنجه را با تشویقی همراه کنید. اگر حیوان مضطرب است، همان‌جا تمرین را متوقف کنید.
- بخش زنده ناخن (Quick) را شناسایی کنید: این قسمت حاوی عروق خونی و اعصاب است. در ناخن‌های روشن اغلب صورتی دیده می‌شود؛ بریدن آن درد و خونریزی ایجاد می‌کند.
- تنها بخش کوچکی از نوک ناخن را بگیرید: در ناخن‌های تیره که بخش زنده مشخص نیست، بسیار کم و مرحله‌به‌مرحله کوتاه کنید و مرتب سطح مقطع را بررسی کنید. هرگز برای کوتاه شدن سریع، برش عمیق نزنید.
- با تشویقی و استراحت پیش بروید: لازم نیست همه ناخن‌ها در یک جلسه کوتاه شوند. حتی یک ناخن بدون استرس، شروع موفقی است.
اگر هنگام کوتاهی، ناخن خونریزی کرد چه کنیم؟
کار را متوقف کنید، حیوان را آرام نگه دارید و با گاز تمیز فشار ملایم اعمال کنید. برای خونریزی سطحی ناشی از آسیب به بخش زنده ناخن، پودر بندآورنده مخصوص حیوانات می‌تواند کمک‌کننده باشد. اگر خونریزی ادامه‌دار است، ناخن شکسته یا کنده شده، حیوان درد قابل‌توجه دارد یا لنگ می‌زند، معاینه دامپزشکی لازم است. از کشیدن یا کندن ناخن آسیب‌دیده خودداری کنید.
چه زمانی بهتر است کوتاهی ناخن را به دامپزشک بسپاریم؟
- وقتی ناخن بسیار بلند، پیچ‌خورده یا در پوست و بالشتک پنجه فرو رفته است.
- وقتی پنجه قرمز، متورم یا دردناک است، ترشح دارد یا حیوان لنگ می‌زند.
- وقتی ناخن‌ها کاملاً تیره‌اند و تجربه کافی برای تشخیص محدوده ایمن ندارید.
- وقتی حیوان با دیدن ابزار وحشت می‌کند، تقلا می‌کند یا احتمال گازگرفتگی و آسیب وجود دارد.
- در گربه‌های سالمند یا حیوانات دارای بیماری اسکلتی‌عضلانی که گرفتن پنجه برایشان دردناک است.
مهار اجباری، تنبیه یا عجله می‌تواند ترس حیوان از کوتاهی ناخن و حتی مراجعه بعدی به کلینیک را تشدید کند. در موارد دشوار، دامپزشک می‌تواند برنامه عادت‌دهی تدریجی و در صورت ضرورت روش مناسب کنترل درد یا اضطراب را ارزیابی کند.
پرسش‌های متداول
آیا پیاده‌روی برای کوتاه شدن ناخن سگ کافی است؟
گاهی سایش طبیعی روی آسفالت یا سطوح زبر کمک می‌کند، اما میزان آن به فعالیت و ویژگی ناخن بستگی دارد. ناخن‌های جانبی را نیز باید جداگانه بررسی کرد.
آیا استفاده از اسکرچر، نیاز گربه به کوتاهی ناخن را از بین می‌برد؟
خیر، اسکرچر برای رفتار طبیعی و سلامت پنجه مفید است، ولی برخی گربه‌ها همچنان نیاز به کوتاهی نوک ناخن دارند؛ به‌خصوص گربه‌های مسن یا کم‌تحرک.
اگر سگ یا گربه اجازه کوتاهی ناخن ندهد چه کنیم؟
به جای فشار آوردن، چند روز با لمس کوتاه پنجه، معرفی ابزار و پاداش، تمرین کنید. اگر ترس شدید است یا احتمال آسیب وجود دارد، از تیم دامپزشکی کمک بگیرید.
کوتاهی ناخن سگ و گربه در کلینیک حیوانات خانگی نوین مشهد
اگر درباره طول مناسب ناخن حیوانتان مطمئن نیستید یا از آسیب به بخش زنده ناخن نگرانید، برای بررسی پنجه و انجام کوتاهی ایمن می‌توانید به کلینیک حیوانات خانگی نوین مراجعه کنید.
آدرس: مشهد، قاسم‌آباد، حد فاصل امامیه ۵۱ و میدان امامیه، کلینیک حیوانات خانگی نوین.
برای اطلاع از شرایط مراجعه، از صفحه تماس با ما یا صفحه رزرو نوبت استفاده کنید. برای مشاهده ابزارهای مراقبت از پنجه نیز می‌توانید دسته ناخن‌گیر را بررسی کنید.
منابع دامپزشکی
- VCA Animal Hospitals — Successful Nail Trims
- VCA Animal Hospitals — How to Trim a Dog’s Nails
- ASPCA — Cat Grooming Tips
این مقاله برای آموزش عمومی صاحبان حیوانات خانگی تهیه شده و جایگزین معاینه و توصیه اختصاصی دامپزشکی نیست.
